Witam na stronach organowych diecezji siedleckiej!

Prezentowane strony zawierają wyniki badań, które przeprowadziłam w 2003 i 2004 roku w ramach programu Ministerstwa Kultury z dziedziny ochrony dóbr kultury wspierającego młodych twórców. Weryfikacja danych i przygotowanie ich do publikacji odbyło się w drugiej połowie 2013 roku dzięki grantowi badawczemu dla Młodych Naukowców zrealizowanemu ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie.

Po wstępnym rozpoznaniu zasobów instrumentarskich diecezji, badania organów prowadziłam przede wszystkim na użytek praktyki konserwatorskiej, pełniąc od 2005 roku funkcję rzeczoznawcy ds. instrumentów organowych Diecezjalnej Komisji ds. Muzyki Kościelnej Kurii Diecezjalnej Siedleckiej. Próby naukowego ujęcia tematu miały miejsce niejako „przy okazji” zbierania informacji o poszczególnych parafiach i dekanatach w trakcie oględzin organów przed wizytacjami kanonicznymi oraz przed przystępowaniem do prac konserwatorskich poszczególnych instrumentów. Moja praca diecezjalna w odniesieniu do organów koncentrowała się przede wszystkim na motywowaniu rządców kościołów do podjęcia opieki nad organami oraz dążeniu do profesjonalnego restaurowania i utrzymywania dobrego stanu instrumentarium. Działania te w wielu parafiach przyniosły dobre rezultaty, co zawdzięczam przede wszystkim uwadze, jaką muzyce i organom poświęcał Ksiądz Biskup Zbigniew Kiernikowski.

Strona zawiera informacje katalogowe dokumentujące stan obecny instrumentarium znajdującego się na obszarze diecezji siedleckiej w granicach administracyjnych ustalonych w 1992 roku. Oprócz instrumentów w kościołach parafialnych zamieszczam również karty katalogowe organów w instytucjach świeckich na tym terenie oraz w kościołach zakonnych i garnizonowych, a także destruktów lub obiektów zdemontowanych będących w zasobach diecezji.

Publikacja wyników badań organologicznych zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem. Z różnych względów obiektywnych instrument mógł nie zostać w pełni prawidłowo rozpoznany. Źródła archiwalne do omawianego terenu, szczególnie te sprzed roku 1918, rozproszone są w wielu archiwach diecezjalnych i państwowych. Dokumenty zgromadzone w parafiach często są nieuporządkowane, a w związku ze zmianami administratorów parafii informacja na temat tych zasobów na miejscu bywa ograniczona.

Instrumentarium organowe diecezji siedleckiej nie było dotychczas przedmiotem publikacji syntetycznej. Niniejsze strony mają być próbą uzupełnienia tej luki z zastrzeżeniem, że jest to przyczynek do syntezy, a nie skończone dzieło, które, o czym jestem głęboko przekonana, nie jest możliwe do opracowania przez jedną tylko osobę.

Przyjęłam jednak założenie, że zebrane przeze mnie informacje są pewnym kompendium wiedzy regionalnej uzyskanej na podstawie:

  • inwentaryzacyjnych wyjazdów terenowych
  • wypisów ze źródeł publikowanych
  • porównania stanu obecnego z wynikami ewidencji zabytkowych organów zleconej przez Ośrodek Dokumentacji Zabytków w latach 70-tych XX wieku (Ankieta i Karty)
  • wypisów z udostępnionych dokumentów zachowanych w parafiach oraz
  • wypisów z bogatego zbioru akt parafialnych zgromadzonych w Archiwum Diecezjalnym w Siedlcach [ADS].

Osobiście nie przebadałam odrębnych zbiorów akt wizytacyjnych sprzed 1818 roku w ADS, jak również zasobów w archiwach pozasiedleckich, lecz wiem, że uczynili to inni Badacze, publikując dotychczas tylko wybrane wyniki kwerendy. Mam nadzieję, że możliwości stron internetowych zachęcą ich do podjęcia współpracy i opracowania wyników badań terenowych w formie artykułów w zakładkach tematycznych niniejszej publikacji.

Nie będąc w stanie wiedzieć wszystkiego o organach diecezji siedleckiej pragnę jednak opublikować to co udało mi się zbadać podczas 15 lat pracy na tym terenie, aby osoby korzystające z tego materiału miały punkt wyjścia do własnych dalszych badań.

Prawa autorskie pozostają moją własnością, z zastrzeżeniem wskazanych zdjęć, informacji i artykułów, które życzliwie udostępnili zaprzyjaźnieni Autorzy i Instytucje.

Życzę owocnej lektury zachęcając do wpisywania uwag w formie autorskich komentarzy.

Małgorzata Trzaskalik-Wyrwa